Metody sterylizacji parą wodną
Z próżnią czy bez próżni – jak wybrać właściwie?
Sterylizacja parowa jest pewną, szybką, nietoksyczną, ekonomiczną i uniwersalną metodą sterylizacji instrumentów, tekstyliów, materiałów opatrunkowych, tamponów, gazików, szkła i plastiku.
Para wodna pod ciśnieniem, której zawilgocenie nie przekracza 10% w całej strukturze gwarantuje skuteczną penetrację sterylizowanych materiałów i pozwala otrzymać sterylny i doskonale wysuszony wsad.
Czynnikiem sterylizującym jest nasycona para wodna w temperaturze
121 stopni Celsjusza i ciśnieniu 1 atm. lub 134 stopni Celsjusza i ciśnieniu 2 atm.

Ze względu na sposób odpowietrzania komory autoklawy dzielimy na:

• Grawitacyjne – Melag 15, Melag 17, Melag 23
• Z głęboką próżnią wstępną i końcówką – Euroklav 29V
• Z próżnią frakcyjną poprzedzającą proces sterylizacji i głęboką próżnią końcową z suszeniem termicznym w podciśnieniu – Vacuklav 24

I.Autoklawy grawitacyjne

• Pierwsza faza – termodynamiczne opróżnianie komory
  
• Druga faza – grawitacyjny cykl sterylizacji
  
• Trzecia faza – termiczne suszenie
  

W autoklawach tych wykorzystano zjawisko fizyczne polegające na wyparciu z powietrza z komory przez narastające w niej ciśnienie pary i zastąpienie go nasyconą parą wodną, która gwarantuje dużą sprawność sterylizacji, a przez zastosowanie termicznego suszenia po uwolnieniu ciśnienia z komory otrzymujemy wysuszony i sterylny wsad.
Doskonała jakość i sprawność autoklawów grawitacyjnych eliminuje konieczność zastosowania dodatkowych urządzeń próżniowych, a tym samym zmniejsza koszty eksploatacji oraz zwiększa niezawodność tych sterylizatorów, pod warunkiem, że będziemy sterylizować w nich instrumenty Prost, gładkie (tj. stomatologiczne, ginekologiczne, laryngologiczne, okulistyczne, gaziki, gazy czy plastiki).

II.Autoklawy z głęboką próżnią wstępną i końcową

• Pierwsza faza – głęboka próżnia wstępna
  
• Druga faza – grawitacyjny cykl sterylizacji
  
• Trzecia faza – termiczne suszenie w podciśnieniu
  
• Czwarta faza – napowietrzanie komory przez filtry bakteriologiczne po zakończonym procesie
  

W autoklawach tych proces sterylizacji poprzedzony jest głęboką próżnią wstępną w celu skutecznego usunięcia powietrza, co w z kolei umożliwia dokładną penetrację pary na sterylizowany materiał, a tym samym wysoką sprawność sterylizacji.  Zastosowanie próżni w końcowej fazie procesu zapewnia doskonałe wysuszenie sterylizowanego wkładu w bardzo krótkim czasie. Przez zastosowanie próżni wstępnej i końcowej skrócono czas całego procesu przy zagwarantowaniu jałowości z dokładnym wysuszeniem sterylizowanego wkładu.
Autoklawy te mają szerokie zastosowanie w lecznictwie otwartym i zamkniętym. Przeznaczone są, podobnie jak autoklawy grawitacyjne, do sterylizacji instrumentów prostych gładkich, tekstyliów, gumy, drenów, płynów, szkła i plastików.

III.Autoklawy z próżnią frakcyjną i głębokim suszeniem

• Pierwsza faza – na przemian z wielokrotnym wpompowaniem pary
  
• Druga faza – grawitacyjny cykl sterylizacji
  
• Trzecia faza – głęboka próżnia i suszenie termiczne (‘w podciśnieniu’)
  
• Czwarta faza – napowietrzanie komory przez filtry bakteriologiczne po zakończeniu procesu.
  

W autoklawach tych proces sterylizacji poprzedzony jest próżnią frakcyjną. Próżnia frakcyjna to trzykrotne, pulsacyjne wytworzenie głębokiego podciśnienia na przemian z wielokrotnym wpompowanej pary do komory w celu skutecznego usunięcia powietrza,  a wraz z nim bakterii i kultur pooperacyjnych z najodleglejszych przestrzeni i przewężeń instrumentów oraz materiałów porowatych. Fakt ten z kolei pozwala na skuteczną penetrację (nawet w przestrzeniach kapilarnych) sterylizowanego wsadu przez medium sterylizacyjne, jakim jest para techniczna, z zagwarantowaniem doskonale wysuszonego i sterylnego wsadu w bardzo krótkim czasie.
Autoklawy te charakteryzują się dużą sprawnością i skutecznością sterylizacji oraz odpowiadają wysokim wymaganiom w zakresie stabilności wszystkich parametrów. Mogą być stosowane dla wszystkich procesów sterylizacji w gabinetach i klinikach, gdzie dokonuje się zabiegów operacyjnych niezależnie od złożoności i budowy instrumentów pakowanych pojedynczo w pakietach lub kontenerach.
Testem dla tych autoklawów jest tzw. Próba „HELIX”, czyli sterylizacja wnętrza [przewodu o długości 1,5m i średnicy wewnętrznej 2mm, jednostronnie drożnego, na dnie którego znajduje się test chemiczny.
Znając ogólne zasady sterylizacji parowej i rozwiązania techniczne jakie zastosowano w poszczególnych typach autoklawów możemy dokonać właściwego wyboru przy zakupie sterylizatora parowego, w zależności od potrzeb i rodzaju prowadzonej praktyki lekarskiej.